"Allah temizliği sevdiği gibi temiz olanları da sever." (Tirmizî, Edeb, 41)
Yüce Rabbimizin yarattığı şu koca evrenin her detayında temizlik, düzen ve zarafetin izlerini görmek mümkündür. Yeryüzünde insan dışındaki tüm varlık alemi bu muazzam düzenin içerisinde zarif bir şekilde kendi vazifesini yapmaktadır. Örneğin karıncalar yeryüzü çöpçüleri arasında birinci sıradadır. Karıncalar gibi akbabalar da doğadaki mevcut düzenin bir parçası olarak kendi vazifelerini yerine getirmektedirler. Bunun yanı sıra yağmurla yeryüzünde umumi bir temizlik söz konusudur.
"Allah temizliği sevdiği gibi temiz olanları da sever." (Tirmizî, Edeb, 41) hadisi şerifi bu anlamda dinimizin temizliğe verdiği önemi vurgulamaktadır.
Temizliği bedensel, mekânsal ve çevre temizliği olarak kategorilendirirsek bizim üzerinde duracağımız konu mekânsal yani içerisinde yaşadığımız meskenler olarak evlerin temizliğidir.
Rabbimiz Hac Suresi 26. ayetinde şöyle buyurmaktadır:
“Bir vakit İbrâhim’e Kâbe’nin yerini hazırlayıp göstermiş ve şöyle buyurmuştuk: “Bana hiçbir şeyi ortak koşma. Evimi, onu tavaf edecekler, huzurumda ibâdete duracaklar, rükûa varıp secde edecekler için her türlü kirden temiz tut!”
Ayette her ne kadar Beytullah kastedilse de yeryüzünün her karışının secde yeri olarak tayin edildiğini düşündüğümüzde evlerimizin de aynı şekilde bir ibadet yeri olduğunu unutmamamız gerekir. Dolayısıyla evimizin her bir köşesi namaz kılmaya uygun olmalıdır. Temizliğine önem verilen ve her yerinde namaz kılınabilen bir ev, huzur kaynağı olan bir mescit gibidir.
“Temizlik imanın yarısıdır” (Müslim, Tahâret, 1) buyuran bir peygamberin ümmeti olarak, temizliği alelade bir iş, bir görev olarak değil imanı tamamlayan bir ibadet olarak görmemiz gerekmektedir. Bu anlamda Müslüman hanımların diğer ibadetlerde olduğu gibi temizlik konusunda da ifrat ve tefrite düşmeden dengede bir tutum sergilemeleri elzemdir.
Genel itibariyle toplumumuzda bu konuda dengeyi tutturamayan hanımların sayısı oldukça fazla ne yazık ki. Temizliğin imanın yarısı olduğu konusunu “abartılı temizlik yapmak” olarak algılayan kişiler temizlik hastası diyebileceğimiz bir düzeyde bütün vakitlerini temizlik yapmakla geçiren vesveseli, takıntılı kişilere dönüşüyorlar. Öte yandan temizliği çok fazla önemsemeyip belli bir rutinde ev işlerini yapmayanlar da biriken bir yığın işin altından kalkamayıp yetersizlik duygusu hissediyorlar.
Bu iki sıkıntılı durumun çaresi; dengede bir tutum sergilemektir.
Temizlik gibi düzen de bir Müslüman için hayati öneme sahiptir. Dağınık ve düzensiz bir ortamda bulunan bir insanın zihni de bir o kadar dağınık olur. Odaklanmaya engel olan böyle bir ortamda insan hiçbir sorumluluğunu hakkıyla yerine getiremez.
Peki dengeli temizlik ve düzeni sağlamak için neler yapılmalı?
Evin büyüklüğü, evde yaşayan kişilerin sayısı, küçük çocukların varlığı gibi nedenler bu konuda farklı uygulamalar gerektirebilir. Örneğin evde küçük çocuklar varsa her gün süpürmek gerekebilir. Fakat yetişkinlerden oluşan bir evde her gün süpürmeye gerek yoktur. Bu durumda herkesin rutini farklılık gösterebilir.
Önemli olan günlük işleri belirli bir rutine oturtmaktır. Günün belli bir saatini temizliğe ve toparlamaya ayırmak işlerin birikmesini önler. Ayrıca evin sürekli düzenli ve temiz olmasını sağlar. Temizlik ve düzenin kolaylaşması için gerekli olan bir diğer şey ise evdeki fazla eşyalardan kurtulmaktır. Fonksiyonel olmayan, sadece moda olduğu için alınan her bir eşya, o evde yaşayanlar için bir yüktür. Hem temizlik açısından hem de manevi anlamda bir yüktür. Zira Yüce Rabbimiz her bir şeyi bir amaç doğrultusunda yaratmıştır. Hiçbir işlevi olmayan, herhangi bir ihtiyaca yönelik kullanılmayan eşyalar bu kaideye zıt olduğu için evde bereketsizliğe neden olur.
Bu nedenle evdeki fazla eşyalar vakit kaybedilmeden ihtiyacı olan birilerine verilip evden çıkarılmalı, mümkün mertebe az ve mütevazı eşyalar kullanılmalıdır. Son yıllarda ev dekorasyonunda rağbet gören minimalist yaklaşımlar, bu konuda öze dönmenin, sünnete uygun yaşama arayışının bir yansıması olarak düşünülebilir.
Şüphesiz Allah Resulünün (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) sünneti daha kaliteli ve bereketli bir yaşamın anahtarıdır.
Dünya hayatıyla, eşyayla, maddeyle ilişkimizin nasıl olması gerektiğini öğrenmemiz gereken yegâne örneğimiz O’dur. Çok rahat yaşayabilme imkanlarına sahipken, çoğu zaman bir hasırın üzerinde yatan, evinde bulunan az sayıda eşyanın temizlik ve düzenine dikkat eden bu konuda ümmetine örnek olmak için azami gayret gösteren bir peygamberden bahsediyoruz.
Zarafet timsali bir şahsiyetin, hayatın her alanında gözler önüne serdiği muazzam bir örnekliktir bu. Kullandığı her eşyanın hatta mescidindeki sütunların bile bir isminin olması, eşyaya canlı bir varlık gibi muamele edip kıymet vermesi, hiçbir şeyi israf etmemesi eşya ile olan ilişkimizin nasıl bir düzeyde olması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Böylesi zarif bir davranışın altında, muhakkak ki eşyayı var edene karşı derinden hissedilen bir saygı yatmaktadır.
Yığınla eşya dolu bir evde bu anlayışın hâkim olması elbette çok zor olacaktır.
Elhasılı kelam, temiz ve düzenli bir hayat ve kaybettiğimiz zarafeti yeniden yakalamak için sünnete uygun bir yaşama dönmemiz gerekmektedir. Hem dünyada mutluluk hem de ahiretteki kurtuluşumuz için Muhammedî ölçülere uymaktan başka bir alternatifimiz yoktur.
Vesselam…
Seher Toprak